"Εκείνο που μας τιμά περισσότερο είναι να ζήσουμε στη μνήμη των ανθρώπων...". Αυτή ήταν η μεγαλύτερη επιθυμία του Κυβερνήτη Ιωάννη Καποδίστρια, που δολοφονήθηκε άνανδρα σαν σήμερα, στις 27 Σεπτεμβρίου 1831. Και όπως φαίνεται, η μνήμη του παραμένει ακόμα ολοζώντανη.

Τουλάχιστον σ΄ εκείνους που πιστεύουν ότι η χώρα που υπήρξε ο πρώτος της Κυβερνήτης έχει ακόμα μέλλον, παρά τις πάμπολλες δυσκολίες και δοκιμασίες που αντιμετωπίζει.

Υπήρξε διορατικός διπλωμάτης, με ιδιαίτερα προσόντα, που μεσουράνησε για πολλά χρόνια στη διεθνή πολιτική σκηνή σε ταραγμένα χρόνια. Ευγενική φυσιογνωμία με υψηλό ήθος και αποφασιστικότητα, ταπεινός και ανιδιοτελής οραματιστής, που έθεσε εαυτόν στο βωμό της πατρίδας του προσφέροντας τεράστιο έργο σε ελάχιστο χρόνο, προσπαθώντας αποφασιστικά για να δημιουργήσει «κράτος από το χάος».

Έχοντας μάλιστα απέναντί του ισχυρές δυνάμεις, με «αδίστακτα συμφέροντα» (εν προκειμένω Γάλλοι και Άγγλοι), που ήθελαν από τότε την ερειπωμένη Ελλάδα ένα ασήμαντο βαλκανικό προτεκτοράτο, χωρίς εθνική ολοκλήρωση, χωρίς κοινωνική δικαιοσύνη.

Ο Ιωάννης Καποδίστριας ήταν ο πρώτος Κυβερνήτης της ελεύθερης Ελλάδας, που δολοφονήθηκε στις 27 Σεπτεμβρίου του 1831.

Πρόκειται για έναν σπουδαίο Έλληνα διπλωμάτη, πολιτικό, υπουργό εξωτερικών της Ρωσικής Αυτοκρατορίας και αργότερα πρώτο Κυβερνήτη Ελλάδας, το οποίο όλοι γνωρίζουν. Αυτό που, ίσως, δεν γνωρίζουν είναι το χρονικό της δολοφονίας του.
Ιωάννης Καποδίστριας: Το χρονικό της άνανδρης δολοφονίας του

Ήταν ξημερώματα της 27ης Σεπτεμβρίου του 1831 (με το Ιουλιανό ημερολόγιο), έξω από την εκκλησία του Αγίου Σπυρίδωνος στο κέντρο του Ναυπλίου, όταν πυροβολούν και μαχαιρώνουν θανάσιμα τον Καποδίστρια. Εκείνος πήγαινε να παρακολουθήσει την Κυριακάτικη θεία λειτουργία συνοδευόμενος από δύο σωματοφύλακες – ο ένας ήταν ο Κρητικός μονόχειρας, Γεώργιος Κοζώνης.
Ιωάννης Καποδίστριας: Ο τραυματισμός του ενός εκ των δύο δολοφόνων του

Οι δολοφόνοι του ήταν ο Κωνσταντίνος Μαυρομιχάλης και Γιώργος Μαυρομιχάλης, της ισχυρής οικογένειας της Μάνης. Ο πρώτος τον πυροβόλησε στο πίσω μέρος του κεφαλιού και ο δεύτερος τον μαχαίρωσε. Ο Γεώργιος Κοζώνης πυροβόλησε τον Κωνσταντίνο Μαυρομιχάλη για άμυνα.
Ιωάννης Καποδίστριας: Οι εξοργισμένοι κάτοικοι αποτελείωσαν τον δολοφόνο

Ο Ιωάννης Καποδίστριας υπήρξε ένας από τους μεγαλύτερους Έλληνες. Ίσως αυτό ήταν και η αιτία που τόσο νωρίς, τόσο άδοξα και καταστροφικά για το έθνος κατέληξε στον τάφο. Από τη στιγμή που αποδέχτηκε να κυβερνήσει την ρημαγμένη καθόλα Ελλάδα, έθεσε όλο του το είναι στη διάθεση της Πατρίδας.

Στο έργο του αυτό ήρθε αντιμέτωπος με ντόπια και ξένα συμφέροντα, τα οποία συνασπίστηκαν εναντίον του και εν πολλοίς συνεργάστηκαν στην δολοφονία του. Ο Καποδίστριας, έχοντας να αντιπαλέψει χίλια μύρια προβλήματα, κατάφερε στα λιγότερα από τρία χρόνια της διακυβέρνησής του να αφήσει πίσω του ένα ιδιαίτερα πλούσιο έργο, παρά τα όποια σφάλματά του. Το έργο του όμως θα ανατρέπονταν εκ των έσω, πιθανότατα με τη “βοήθεια” Βρετανών και Γάλλων.

Σε κάθε περίπτωση, είτε σκότωσαν οι Μαυρομιχάληδες τον Καποδίστρια – άποψη που από ορισμένους αμφισβητείται – είτε άλλοι, οι ηθικοί αυτουργοί της δολοφονίας σίγουρα δεν ήταν μόνο Έλληνες. Ο ίδιος ο Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης, το 1840, ακούγοντας κάποιον να κατηγορεί τον Καποδίστρια, ανέφερε: «Δεν μετράς καλά φιλόσοφε… Ανάθεμα στους Αγγλογάλλους που ήσαν η αιτία κι εγώ έχασα τους δικούς μου, και το Έθνος έναν άνθρωπο που δε θα τόνε ματαβρεί, και το αίμα του με παιδεύει ως τώρα…».

 
dolofonia1
 
Στις 27 Σεπτεμβρίου 1831 δολοφονήθηκε στο Ναύπλιο ο πρώτος κυβερνήτης της Ελλάδας Ιωάννης Καποδίστριας από δύο μέλη της οικογένειας Μαυρομιχάλη, τα οποία πυροβόλησαν και μαχαίρωσαν θανάσιμα τον κυβερνήτη έξω από την εκκλησία του Αγίου Σπυρίδωνος, καθώς πήγαινε να παρακολουθήσει την κυριακάτικη θεία λειτουργία.

Ο τραγικός θάνατος του Καποδίστρια βύθισε σε θλίψη τον γεωργικό πληθυσμό ενώ αντίθετα στην Ύδρα δέχτηκαν την είδηση με πανηγυρισμούς.
Η δολοφονία του Καποδίστρια οργανώθηκε σύμφωνα με αρκετούς ιστορικούς από τη Μεγάλη Βρετανία και την Γαλλία. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο φάκελος για την δολοφονία του Καποδίστρια στα βρετανικά αρχεία παραμένει απόρρητος.
Ας έχουμε επίσης υπ’ όψη μας ότι, ως κυβερνήτης, ο Καποδίστριας αρνήθηκε να δεχθεί μισθό, όπως επίσης αρνήθηκε χρηματική αποζημίωση από τον Τσάρο για να μην κατηγορηθεί από τους αντιπάλους του για μεροληψία απέναντι στη Ρωσία, ενώ διέθεσε όλη του την περιουσία για τους σκοπούς της επανίδρυσης του κράτους.

 

Οι δημοκρατικές καταβολές στο σύστημα του Καποδίστρια δεν εντοπίζονται στην κεντρική διοίκηση του συστήματος με το οποίο κυβέρνησε, για τους ευνόητους λόγους που αναφέραμε ήδη. Όπως είπαμε, ο Καποδίστριας με τα βλέμματα των ευρωπαίων πάνω του και τα δεδομένα αντιδημοκρατικά αισθήματα των δυνάμεων που είχαν επιρροή στα ελληνικά πράγματα, θα είναι προσεκτικός σε όλες τις κινήσεις του. Παρά το γεγονός ότι οι δημοκρατικές του αντιλήψεις δεν έχουν εμφανή θέση στο προσωρινό πολίτευμα που θα εισηγηθεί και θα εγκρίνει η Βουλή, αυτές βρίσκονται στην βάση του συστήματός του.

Κι ενώ σε επίπεδο κεντρικής διοίκησης τα πράγματα είναι λίγο πολύ γνωστά, σε επίπεδο τοπικής διοίκησης ο Καποδίστριας θα επιμείνει στην ελληνική πολιτική παράδοση των κοινοτήτων και των Κοινών τα οποία παραμένουν ενεργά μεν κάτω από το σύστημά του, αλλά αναβαθμισμένα σε σχέση με την περίοδο της τουρκοκρατίας. Αυτός είναι κι ο ουσιαστικός λόγος για τον οποίο ακόμη λοιδορείται ο Καποδίστριας από τους ολιγαρχικούς απόγονους των προεστών και των κοτζαμπάσηδων.